Pokazywanie postów oznaczonych etykietą kuna. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą kuna. Pokaż wszystkie posty

sobota, 17 czerwca 2023

Gdy wyjść się nie chce, warto czasem wbrew sobie...

Czy na tym zdjęciu widać jelenie?

A na tym?

 

Wczoraj i w nocy padało. Wstałem obudzony brzaskiem. Wieczorna mgła ustąpiła, powietrze jednak pozostało wilgotne. Jadąc do zakątka bobrów, dziwiłem się, że automat nie przełączył świateł z krótkich na światła do jazdy dziennej. To, co brałem za przejaśnienie, nadal nie wystarczało czujnikom. Wysiadłszy z samochodu, przekonałem się, że czujniki światła mają rację. Aparat też protestował podczas fotografowania.

 


Nic to. Idę między koleinami wyrytymi przez opony harwestera. Matecznik ogłoszony przez nadleśnictwo Jedwabno ostoją  czarnego dzięcioła, nie został wyłączony z eksploatacji. Dewastacja pod pretekstem „racjonalnej gospodarki leśnej” postępuje. Wiele lat wcześniej to nadleśnictwo dopuściło się likwidacji stumetrowej strefy ochronnej wokół gniazda bocianów czarnych. Widziałem te bociany przez dwa kolejne lata po dewastacji otuliny, fotografując w przelocie nad Jezioro Łajskie i na polanie Pachy, kiedy próbowały znaleźć miejsce w pobliżu. Nie odważyły się jednak powrócić do gniazda pozbawionego leśnej osłony. Stare drzewo litościwie wycięto kilka lat później. Teraz wycina się drzewa, wśród których mają swoje dziuple i siedliska czarne dzięcioły, dewastując podszyt, runo, rozjeżdżając ciężkim sprzętem delikatny grunt pełny grzybni będącej dla lasu i rosnących w nim drzew tym, czym Internet jest dla nas…

 




Schodzę więc przez zdewastowany las nad łąkę przeciętą rowem melioracyjnym, zanurzony w czerwcowym koncercie. Oddycham wilgotnym powietrzem, nasyconym aromatem żywicy z pokaleczonych pni i gałęzi, zapachem kwitnącej trawy. Idę krok za krokiem, przyglądając się bacznie otoczeniu. Obserwuję stok moreny w perspektywie leśnego tunelu. Dostrzegam brązowe plamy.





 

- To pnie i gałęzie – odruchowa myśl.

Tknięty przeczuciem unoszę aparat. Myślę:

- Sprawdzę.

W zamglonej aurze widzę jakiś ruch. Na wyświetlaczu rozmyte kontury.

- Jelenie! – serce podskakuje z wrażenia.




 

Jestem w cieniu. Słońce ciska smugi, plami bujną trawę w rosie. Tego światła jednak mało. Mimo to fotografuję. Między kolumnami sosen pasą się łanie z ubiegłoroczną młodzieżą i z tegorocznymi cielętami w barwach ochronnych. Niektóre z maluchów schodzą na rozjechaną drogę, sięgają pyskami do ziół na poboczu. Jest spokój. Rzekłbyś:

- Sielanka.

Skradam się w świetle drogi, trzymając się cienia i sąsiedztwa drzew. To pomaga. Licówki, które lustrują otoczenie, jakoś mnie nie widzą. Nawet krakanie pary kruków nad głową nie budzi ich czujności. Jestem poniekąd zdziwiony. Idę krok za krokiem już od kwadransa. Żadnego popłochu. Śniadanie trwa w najlepsze. Od wsi za lasem dobiegają odgłosy uruchamianych maszyn. Wiatr przynosi woń sfermentowanej sianokiszonki. Zwierzęta jednak nic sobie z tego nie robią. Pasą się, przemieszczając się w głąb lasu bez lęku. Być może to ich codzienna trasa. Przedszkolanki i przedszkolaki znikają powoli za przerzedzonymi sosnami i za grzbietem moreny zasłaniającym tę drugą dolinę bobrów… 

Myśliwi będą nazywać takie stado chmarą. Chmara to coś, co trzeba ograniczać. Rodzina to coś, czego nie wolno rozbijać. Właśnie stoję przed taką rodziną, w której licówki, siostry, kuzynki, opiekują się młodzieżą do czasu osiągnięcia przez nią leśnej pełnoletności. Slang myśliwych z Polskiego Związku Łowieckiego nie służy nazywaniu rzeczy i zjawisk po imieniu. Jest wyrazem wielkopańskiej - nieuzasadnionej - wyższości nad dzikimi zwierzętami traktowanymi jak obiekty wyuzdanej rozrywki pod pretekstem prowadzenia "racjonalnej gospodarki łowieckiej".


 

Wychodzę z cienia. Rozglądam się. Dolina po lewej pusta. Strumień w rowie niewidoczny. Zarośnięty. Jest mokro. Nogawki i buty przemiękły. W koleinach kałuże po nocnym deszczu. Po prawej fotografuję odległe kępy drzew i krzaków. Jedna ma kształt pasącego się jelenia. To tylko kontur. 

 

Warto uważać.

Kiedy jednak zmierzam do obniżenia w grzbiecie moreny, trzymając się linii energetycznej, dostrzegam pod leśną ścianą w perspektywie brązowe plamy. Podnoszę aparat. Ustawiam najdłuższą ogniskową. W kadrze ruch. Intuicja nie zawodzi. 

 

 

 


 





Jelenie wychodzą z lasu. Zanurzone po brzuchy w świeżej trawie. Wszystkie dźwigające poroża w scypule. Trzymają się razem. Pasą się. Niektóre trącają się porożem, jakby próbowały rogować. Obywa się jednak bez widowiskowego symulowania walki. 

 

 




 

Siadam na pniaku po ściętej sośnie. Fotografuję spoza osłony brzózek. Jest sielankowo. Rozśpiewany las. Spokój. Kruki odleciały gdzieś na południe. Krakanie ucichło. Byki na tle krzaków. Byki z brzozą między odrastającymi tykami wieńca. Byki zanurzone w mierzwie. Byki na tle kwitnącego czarnego bzu…

 

Wstaję z kryjówki. Byki nie zwracają na mnie uwagi. Mgła przytępia czujność. Nie widać mnie na tle drzew za plecami. Skradam się ścieżką do zarośniętego mokradła, z którego zeszła już woda. Susza i tutaj odciska swoje piętno. Rzut oka w perspektywę leśnej przesieki, przez którą przeprowadzono linię energetyczną i… zamieram…

 







Grzbietem kolejnej moreny idzie łania z cielęciem. Na słonecznym tle. Nieruchomieję. Chowam się za świerczkiem. Aparat grzeje się w dłoniach. Betonowe słupy, przewody elektryczne w rosie, mgła w tle, pasma światła między drzewami, kontury jeleni… To już nie fotografowanie. To malowanie światłem i cieniem, paletą akwarelowych farb… Doświadczona licówka patrzy w moją stronę. Coś wyczuwa. Długo obserwuje. Nasłuchuje. Nie ruszam się. Aparat ciąży. Kończę, gdy łania odchodzi za pobliskie drzewa. Wtedy zawracam, by jeszcze raz spojrzeć na dojrzewające do godów byki.

Nadal się pasą. Przez chwilę zastanawiam się, czy by ich nie podejść ścieżką przez las. Kiedy jednak patrzę na zarośla, w których znika, i na błoto, przez które musiałbym przedreptać, zamiar gaśnie.

 


Na rozstaju dróg, tuż za przepustem widzę kolejny refleks ruchu:

- Kuna!

Odpalam aparat. Wydłużam ogniskową. Strzelam na oślep. Kuna staje słupka w koleinie w mokrym piasku. Przygląda się. Bystre wszystkowidzące spojrzenie… 

Scena dzieje się w ułamku sekundy. Krótki namysł i ucieka za słup. Mam tylko trzy ujęcia. Ostatnie ze znikającym ogonem…

- Czym mnie jeszcze zaskoczy dzisiejszy poranek?

 




Na wszelki wypadek idę zdewastowaną drogą przez grzbiet moreny do drugiej doliny, gdzie rządziły bobry. Porzuciły tamy. Niekonserwowane przyczyniły się do osuszenia rozlewisk, na których kilka lat wcześniej łabędzie krzykliwe i żurawie wychowały kilka pokoleń młodzieży. Może jeszcze wrócą. Taką mam nadzieję.

 


 

Patrząc na rozjechany las, dziwię się „racjonalnej” gospodarce leśnej, w której nie ma już miejsca na ochronę mateczników bioróżnorodności… Drwale znowu wjechali maszynami w ostoję dzięciołów i (niegdyś) czarnych bocianów, bobrów, łabędzi krzykliwych, żurawi, dudków, saren, jeleni, przetrzebionych dzików, lisów, kun, wszystkich rzadkich ptaków i zwierząt, które miałem okazję fotografować na przestrzeni lat… Kiedy to szaleństwo barbarzyńskiej eksploatacji polskich lasów ustanie?...

 



Spektakl już się kończy. Wracam nad rozświetloną dolinę i do miejsca, gdzie zostawiłem samochód. Dzień się staje…

czwartek, 9 czerwca 2016

Z Marózką nie sposób się nudzić.


Z Marózką nie sposób się nudzić

Popłynąłem z Małgosią o ludzkiej porze, tak aby zdążyła z kąpielą, makijażem, paznokciami, doborem przyodziewku… Nie można przecież spotykać się z Marózką ot tak. Przygoda ma swoje wymagania. Wbrew więc moim nawykom, kajak zepchnąłem do rzeki dopiero po dziesiątej, kiedy słońce już grzało z bezchmurnego nieba, opalając i z góry, i z odbicia na wodzie.

Kontrasty

Zapowiadała się niepogoda dla fotografii – piekielne kontrasty.













Mostek do Orzechowa

Ale co tam. Ptaki grały na wszystkich rejestrach, wypełniając całą przestrzeń rzeki niezwykłym nastrojem. Woda pluskała i swawoliła na wykrotach, kamieniach, w korzeniach olch, jesionów i wiązów trzymających brzegi w uścisku.








Próba pochwycenia nastroju

Po chwili ukazał się Pawlik. Jego powierzchnia okazała się pusta. Tylko nad północną częścią akwenu krążył jastrząb i przeszywał powietrze przenikliwym kwileniem. Przepłynęliśmy obok trzcin wprost do rzeki, płosząc krzyżówki i łyski, które nieśpiesznie wniknęły między sprężyste łodygi. Para moich ulubionych łabędzi, co roku wyprowadzających liczne lęgi, pływała tym razem w drugim końcu jeziora, trzymając się z dala od otwartej wody. Za chwilę i one zniknęły z oczu, gdy wpłynęliśmy na Marózkę.


Gadanie wartkiej wody

Łagodny zrazu nurt przyspieszył i powiódł między olchy otulone podszytem brzegów, zaroślami arcydzięgla, turzyc, trawy… Wdychając powietrze nasycone niezwykłym zapachem rzeki, płynęliśmy nad jasnym piaskiem i kamykami, nad młodymi lecz już wybujałymi wodorostami, których pasemka wiły się w napierającej wodzie, nad liśćmi grążeli pomarszczonych niczym sałata. 

Szczęśliwy ten, kto nie wiosłuje



Ogarnął nas niesamowity leśny koncert. Wokół dostrzegaliśmy subtelny ruch ptasich skrzydeł. Zewsząd dobiegały szelesty runa rozgarnianego przez drobne zwierzęta. Otoczyło nas wszechobecne gadanie wartkiej wody…















Marózka tak ma. Ledwo na nią wpłyniesz, natychmiast pokaże wszystko co najlepsze, a potem będzie stopniować wrażenia, jak w klasycznych filmach Alfreda Hitchcocka. Suspens nie jest jej obcy. Z jego pomocą wywołuje najbardziej zaskakujące emocje.

Jedno, czego Marózka nie znosi u kajakarzy – to pośpiech. Podczas wędrówek okolicami dolnej Krutyni  trafiłem do leśnej restauracji w Kadzidłowie, której właściciele wywiesili nad wejściem hasło:
- Nie obsługujemy klientów, którzy się śpieszą.

Marózka też nie obsługuje kajakarzy, którym śpieszno do końca. Często ich karci, przewracając kajaki. W pośpiechu zamiast uczty duchowej przeżywasz byle co - pozór groźnej przygody. Kończąc dzisiejszy spacer, dopłynęliśmy do mostu przed Kurkami w towarzystwie grupy, która rozpoczęła spływ dwie godziny później. Kilku uczestników zaliczyło – a jakże – wywrotki na tej niezwykle łagodnej i przyjaznej dla koneserów rzece.

Kaczor - cały on

Nie śpieszyliśmy się więc. Leniwie dopłynęliśmy do drewnianego mostu, mijając krokodylowy wykrot starej olchy i rzeźby trolli u podstawy pni mijanych drzew; lawirując między konarami i na wpół zatopionymi kłodami; pochylając głowy pod zasłonami z gałęzi wierzb, olszyn i kwitnącego czarnego bzu; niepokojąc dzikie kaczki, które upatrzyły sobie miejsce na lęgi,  przez co niechętnie ustępowały z drogi. Kaczory płynęły przed nami, jakby chciały odwieść od swoich partnerek, kryjących się tymczasem pod samym brzegiem albo wskakujących na trawę, by przeczekać naszą intruzowatość (niepożądaną obecność).

Podskoczek

Za łąką i zakrętem wpadliśmy w objęcia starego boru nad zacienionym wąwozem, wprost pod pochylone drzewa. Wartki nurt niesie tutaj kajak nad dnem pełnym kontrastów cienia i słonecznych plam, między wykrotami, obok rozciętych dla wygody kajakarzy kłód. 












Chwila namysłu

Ścigaliśmy się z kwiczołami, paszkotami, kosami, ziębami, zimorodkami, które przysiadały na ułamki sekund na wynurzonych z wody gałęziach albo pniach, wędrowały w poszukiwaniu owadów skrajem wody i brzegu, wśród liści łopianów, pod brodami korzeni zwisających spod paproci o bujnych pióropuszach.





Para czuwa

Ptaki nie grzeszyły cierpliwością. Zmieniały pozy i pozycje co kilka sekund, zwodząc nas i odciągając od swoich rewirów. Ułamki sekund to za krótko nawet dla automatyki aparatów fotograficznych ustawionych w tryb sportowy. Do tego chybotliwy, niesterowalny kajak, płynący według tylko sobie znanych reguł. Do tego nieobliczalny nurt… 


Ze wszystkich moich prób ostała mi się ta jedna – żartobliwe podsumowanie wysiłków uchwycenia nieuchwytnego i pogodzenia fotografowania z koniecznością panowania nad kajakiem.








Promenada

Byliśmy sami na Marózce. Ptaki chyba to czuły. Kaczki i tracze nie reagowały na naszą obecność. Jakby wiedziały, że kajakiem nie podpłyniemy, by zakłócić ich sjestę. Spotkania trwały sekundy. Potem zmieniała się sceneria. Od czasu do czasu obracałem kajak rufą do kierunku spływu, by przedłużyć chwilę. Ryzykowaliśmy jednak kolizje albo wpłynięcie na mielizny.


Fotografowanie Marózki to gra z losem. Pełne słońce wznieca kontrasty, którym automatyka aparatu rzadko sprosta, zwłaszcza z płynącego kajaka. Jeśli do tego dodać nierozstrzygalny dylemat priorytetu wiosła nad aparatem fotograficznym (lub odwrotnie), to z kilkunastu lub kilkudziesięciu prób może jedna wydaje się do przyjęcia. Na Marózce jednak najważniejsza jest wędrówka. Trzeba otwierać wszystkie zmysły, by nie przegapić tego co najważniejsze – duszy rzeki.

Aforyzm

Tutaj wszystko dzieje się scenami. 













Pułapka

Płynęliśmy od jednej spokojnej, rozmarzonej, do drugiej obiecującej „pot i łzy”, gdzie kajak zawisa na kłodach i trzeba wyobraźni, by nie dać się przewrócić nurtowi, albo grzęźnie w labiryncie, którego bezkarne pokonanie zależy od intuicyjnego wyboru tej jednej właściwej ścieżki podejścia i przebrnięcia na drugą stronę.

Tędy przechodziła kuna

Marózką staramy się spływać jak najczęściej. Jest niepowtarzalna. Za każdym razem przeżywamy coś zaskakującego, chociaż już rozpoznajemy jej charakterystyczne zakręty, pułapki, niezwykle ukształtowane miejsca. Jeśli spektakularne spotkania ze zwierzętami – norkami, łasicami, kunami, bobrami, albo ptakami – nie dochodzą do skutku, zawsze pozostaje ta niezwykła, zależna od pory roku i dnia, estetyczna i malarska strona wrażeń. Marózka sama w sobie jest niekończącym się tematem.

Łubinowy stok

Marózka i dzikie łubiny

Po dwóch godzinach byliśmy zaledwie w połowie drogi. Minąwszy kolonię norek w sąsiedztwie osypującego się brzegu, który zarósł kwitnącym dzikim łubinem i czapami leśnego omszałego runa, przystanęliśmy chyba w najpiękniejszym zakątku szlaku – nad zakolem przegrodzonym do połowy przez pień starej sosny, spłukanej przez deszcze i pozbawionej już kory. Małgosia zrobiła tutaj tytułowe zdjęcie do wpisu na blogu. Stało się kwintesencją czerwcowego lata na Marózce.

Na zakolu

Po dłuższych namowach wyszedłem z kajaka. Z lenistwa nie założyłem butów. Boso dreptałem ścieżką wzdłuż brzegu, fotografując zakamarki rzeki i walcząc z kontrastami psującymi ujęcia. Każda szyszka, każda sosnowa igła, każdy patyk zadawał ból nienawykłym stopom. 






Marózka

Zapatrzony w jakiś szczegół potknąłem się o wystający korzeń, kalecząc palce… Ach! Co za przypływ wrażeń, emocji, adrenaliny, skwitowany przekleństwami, które wyrwały się z ust wulkaniczną erupcją. Opanowawszy się pomyślałem poniewczasie, trawestując hasło wyborcze byłego prezydenta Billa Clintona:
- Buty! Głupcze!
Stałem w kojącej wodzie Marózki, póki ból nie ustąpił i nie ustało krwawienie z palców.

Marózka z obozowiska

Bystrze

Za polaną figlowanie rzeki trwa jeszcze długi czas. Zakręty są coraz ciaśniejsze, bystrza nad kłodami nie mniej wyrywne, chociaż wąwóz łagodnieje. 










Dziki bez

W wielu miejscach przystawaliśmy nad cofkami, podziwiając drzewka dzikiego bzu pod okrywą gęstych białych kwiatów o kształcie baldachimów (kwiatostany obtoczone rzadkim ciastem z wanilią i ziołami, obsmażone w głębokim oleju – palce lizać). 



Marózka

Płynęliśmy wzdłuż ścian świerkowego lasu wypełnionego kolumnami ciemnych pni prześwietlanych smugami światła. Chwilami Marózka wiodła przez olchowe aleje, obok  malowniczo usychających świerków tuż nad wodą, pod pniami pochylonych drzew, grożących w każdej chwili upadkiem, w sąsiedztwie bukietów dzikich kwiatów i ogródków botanicznych na wystających z wody pniakach po zwalonych drzewach.

Zamiast kuny

Podczas fotografowania jednego z owych ogródków utraciłem okazję uwiecznienia kuny przebiegającej po wilczej kładce z jednego brzegu na drugi. Pech zaczął się w chwili, gdy odwróciłem kajak rufą do kierunku spływu, by skadrować jeden z malowniczych zarośniętych pniaków. Kątem oka dostrzegłem ruch za plecami. Kuna wbiegła na kłodę zawieszoną nad rzeką, sadząc susy jak w zwolnionym filmie – przypominały baletowe skoki jeté passé: wysokie, długie, płynne. Jakby frunęła nad pniem, ledwo go dotykając. Nim odwróciłem kajak i siebie z samego z aparatem, niezwykłe zwierzę zniknęło w listowiu podszytu drugiego brzegu. W głowie zostało mi wspomnienie zdjęcia, które mogło  aspirować do nagrody roku National Geographic.

Każdy wybór rodzi stratę. W tym przypadku było to dotkliwie pouczające doświadczenie.



Ja wiem – powtarzam się w każdym wpisie, opisując trasę spływu Marózką. Tutaj nic się nie zmieni za życia wielu pokoleń. Leśny wąwóz nieuchronnie przekształca się w rozległą dolinę, której zbocza znikają za ścianami nieprzeniknionego lasu, a jej nieckę wypełnia rozlewisko opanowane przez łęg i szuwary. Nurt zwalnia nad piaszczystym dnem i wyczynia slalom między kłodami przewróconych drzew, z których korzystają zimorodki, brodźce-piskliwce, sieweczki, kaczuchy, nurogęsi…


Jednakże z każdym spływem Marózka obdarza mnie nowymi wrażeniami. Tutaj naprawdę, chociaż powtarzam wciąż tę samą trasę, nic nie dzieje się tak samo. Czas jakby zamiera, przynosząc ukojenie po trudach pokonywania górnego biegu rzeki. Jeśli jeszcze do tego na niebo wkroczą chmury, obrazy otwartych przestrzeni stają się dynamiczne. 




Bukiet Marózki I

Bukiet Marózki II

Bukiet Marózki III

Kontrasty przestają dokuczać. Jest więcej czasu na kadrowanie. Jeśli coś nie wyjdzie, zawsze można zawrócić i powtórzyć.

Jezioro Święte

Fascynujących przeżyć dostarcza pobyt we wnętrzu rozlewiska stanowiącego północną część Jeziora Świętego. Toń płytkiej zatoki wypełniają poduchy zielonej rzęsy. Wokół zakwitają dywany żółtych grążeli i białych grzybieni, między którymi uwijają się czarne kury wodne, krzyżówki, polują kormorany, czuwają czaple i czarne bociany. Niebo nad zatoką patrolują rybołowy, jastrzębie, czasem i bieliki.
 
Wyspa na Jeziorze Świętym
Przystanąwszy w bezruchu obok którejkolwiek kępy trzcin, odczuwasz delikatną więź z dawnymi mieszkańcami tych okolic, którzy oddawali cześć pruskim bóstwom i żyli w symbiozie z naturą, póki nie zgniótł ich obcy porządek przyniesiony na mieczach i symbolach nowej religii. 

Grążele

Czasem z tego pozornego spokoju zatoki wydobywa się na wierzch istna furia. To szczupaki polujące na drobne ryby. Potrafią wyskoczyć nad wodę i wzniecić potężne rozbryzgi. Toń ogarnia popłoch, którego wyrazem dziesiątki rybek uciekających z szumem sprzed drapieżnej gardzieli.


Zamiast setek starannie dobieranych słów – zdjęcia.
 

Jezioro Święte jest niezwykłą galerią.  


Każdy szczegół krajobrazu przyciąga uwagę. Kadry pojedynczych kwiatów wywołują doznania równe tym, które towarzyszą pełnym oślepiającego słonecznego światła widokom rzeki i jeziora. Po prostu nie chce się wracać.



I znowu człowiek zachowuje się tak, jakby miał już tutaj nie wrócić, kierując aparat w tę stronę, w tamtą stronę… może jeszcze w ten kąt, kolejny zakamarek… usiłując złapać w locie czaplę, krogulca, czajkę, tracza… 





Zaczęło się skwarne lato.